Dharbaaxadii xalay ku dhufatay Israel Qaramada Midoobay Maxaadan ogeyn

NEW YORK – Xalay oo ahayd Isniin, Diseembar 29, 2025, jawiga xarunta Qaramada Midoobay ee New York wuxuu ahaa mid kacsan. Golaha Ammaanka ayaa isugu yimid shir degdeg ah oo looga hadlayay go’aankii taariikhiga ahaa ee ay Israa’iil ku aqoonsatay madax-bannaanida Somaliland.

Tallaabadan oo Israa’iil ka dhigtay dalkii ugu horreeyay ee xubin ka ah QM oo aqoonsada Somaliland, ayaa horseeday dood kulul oo u dhaxeysay quwadaha caalamka iyo dowladda Federaalka Soomaaliya.

Qaramada Midoobay

1. Isbahaysiga A3+ iyo Diidmada Soomaaliya

Danjiraha Soomaaliya u fadhiya Qaramada Midoobay, Abuukar Daahir Cusmaan, oo ku hadlayay magaca dalalka Afrika ee xubnaha ka ah Golaha (Algeria, Sierra Leone, iyo Soomaaliya), ayaa si adag u cambaareeyay tallaabadan.

• Midnimada Soomaaliya: Soomaaliya waxay aqoonsigan ku tilmaantay “duullaan qaawan” oo lagu hayo midnimada iyo madax-bannaanida dhuleed ee dalka.
• Sharci-darro: Danjire Abuukar wuxuu sheegay in aqoonsigani uu yahay mid “waxba kama jiraan ah” (null and void) isla markaana baal-marsan axdiga Qaramada Midoobay iyo mabaadi’da Midowga Afrika.

2. Eedeymaha “Guryo-saarista Falastiiniyiinta”

Mid ka mid ah qodobbada ugu xasaasisan ee xalay laga haysay madasha ayaa ahaa eedeymo sheegaya in Israa’iil ay doonayso inay dadka Falastiiniyiinta ah ee laga saarayo Qaza ay u soo rarto deegaannada Somaliland. Inkastoo Somaliland iyo Israa’iil ay arrintaas horey u beeniyeen, haddana dalal badan oo Carab iyo Muslimiin ah ayaa walaac weyn ka muujiyay in aqoonsigan uu yahay mid lagu fulinayo qorshe qarsoon.

3. Mowqifka Maraykanka iyo Quwadaha Kale

Doodda xalay waxay muujisay kala qeybsanaan weyn oo dhanka diblomaasiyadda ah:

• Maraykanka: Danjire Tammy Bruce ayaa difaacday xuquuqda Israa’iil ay u leedahay inay xiriir diblomaasiyadeed la samaysato cidda ay doonto. Waxay ku eedeysay Golaha Ammaanka “labo-wajiyayn,” iyadoo xasuusisay in markii dalal badan ay aqoonsadeen Falastiin aan shir degdeg ah la isugu yeerin. Si kastaba, waxay caddeysay in mowqifka Maraykanka ee midnimada Soomaaliya uusan isbeddelin.
• Shiinaha iyo Turkiga: Shiinaha ayaa si cad u diiday aqoonsiga, isagoo sheegay in Somaliland ay tahay qayb ka mid ah Soomaaliya, tallaabadan Israa’iilna ay khatar ku tahay xasilloonida Geeska Afrika.

Maxay Tani uga Dhigan Tahay Gobolka?

Aqoonsigan wuxuu imaanayaa xilli aad u xasaasi ah:

1. Amniga Badda Cas: Israa’iil waxay u aragtaa Somaliland saaxiib istiraatiiji ah oo ay kaga hortagi karto saameynta Xuutiyiinta iyo Iran ee marin-biyoodka muhiimka ah.
2. Loolanka Geeska Afrika: Tallaabadan waxay sii xoojinaysaa tartanka u dhaxeeya quwadaha gobolka sida Masar iyo Turkiga (oo taageersan Muqdisho) iyo dhanka kale Isbahaysiga cusub ee ay hormuudka u tahay Israa’iil.

Gunaanad

Shirka xalay ma uusan soo saarin go’aan rasmi ah oo looga soo horjeedo Israa’iil, balkan wuxuu muujiyay in Somaliland ay hadda gashay khariidada loolanka caalamiga ah ee quwadaha waaweyn. Soomaaliya ayaa la filayaa inay bisha Janaayo ee 2026 la wareegto madaxtinimada wareegto ee Golaha Ammaanka, taas oo macnaheedu yahay in dagaalka diblomaasiyadeed uu hadda uun bilaabmay.