Mabaadi’da Bangladesh vs. Damaca Somaliland: Ma Aqoonsi Baa La Siistay Diin iyo Dal?

aqoonsi : Taariikhda dunida waxaa jira xilliyo ay umaduhu kala doortaan laba waddo: Inay u istaagaan mabaadi’dooda xataa haddii ay dhibaato ku qabaan, iyo inay raadiyaan aqoonsi kasta oo ay ku iibsanayaan masiirkooda iyo diintooda. Waxaan halkan ku falanqaynaynaa casharkii Bangladesh ee 1972 iyo khatarta maanta ka soo wajahda dadka iyo dalka Soomaaliyeed go’aannada qaarkood.

Bangladesh 1972: Markii Aqoonsiga loo diiday mabaadi’da darteed

Sannadkii 1971, markii ay dhalatay Bangladesh, waxay u baahnayd taageero caalami ah si ay u badbaaddo. Bishii Febraayo 1972, Israa’iil ayaa u soo bandhigtay aqoonsi rasmi ah. In kasta oo ay Bangladesh xilligaas aad ugu baahnayd saaxiibo, haddana waxay qaateen go’aan geesinnimo leh: Way diideen aqoonsiga Israa’iil.

Sababtu waxay ahayd in Bangladesh ay aaminsanayd in aqoonsiga Israa’iil uu ka dhigan yahay khiyaano lagula kaco walaalaha Falastiin iyo ka bixitaanka dhabatada umadda Islaamka. Waxay doorteen inaysan marnaba aqoonsan Israa’iil, iyagoo mudnaanta siiyay mabaadi’da diineed iyo kuwa dadnimo.

Somaliland iyo Dabinka “Abraham Accords”

Marka aynu u soo laabano xaaladda maanta ee ka taagan waqooyiga Soomaaliya (Somaliland), waxaan aragnaa sawir aad uga duwan kii Bangladesh. Waxaa jira xubno ka tirsan hoggaanka maamulkaas oo u muuqda inay doonayaan inay aqoonsi ka raadiyaan Israa’iil, iyadoo loo marayo heshiisyada loogu yeero “Abraham Accords”.

• Khatarta Saldhigyada Shisheeye: Waxaa jira walaac weyn oo ku saabsan in aqoonsi-doonkan uu keeno in Israa’iil ay saldhigyo ciidan ka dhisato waqooyiga Soomaaliya. Tani waxay gobolka u horseedi kartaa dagaal iyo burbur hor leh, iyadoo Soomaaliya ay noqonayso goob ay ku hirdamaan quwadaha caalamka.
• Dhibaatada Falastiin oo loo soo rarayo Soomaaliya: Waxaa jira hadal-hayn iyo cabsi laga qabo in qayb ka mid ah heshiisyadan ay ku jirto in malaayiin qof oo Falastiiniyiin ah laga soo raro dhulkooda oo la dejiyo dhulka Soomaaliyeed, si loogu fududeeyo Israa’iil inay dhulkii Falastiin la wareegto.
• Gumeysiga Diinta iyo Maanka: Ku biirista “Abraham Accords” looma arko kaliya heshiis siyaasadeed, balse dad badan waxay u arkaan isku-day lagu daciifinayo caqiidada Islaamka iyo in dadka lagu khasbo wax ka duwan diinta ay rumeysan yihiin.

Siisashada Masiirka Ummadda

Waa wax laga xumaado in maanta, si loo helo aqoonsi aysan dunidu ku raacsanayn oo laga helo dawlado dano gaar ah leh (sida Itoobiya ama Israa’iil), la hura masiirka ummadda Soomaaliyeed. In la siisto diinta, dalka, iyo dadka aqoonsi aan sal iyo baar lahayn, waxay dhibaatadeedu ku soo laaban doontaa shacabka ku nool waqooyiga Soomaaliya, kuwaas oo markii horeba la dhibaataysnaa burburka.

Gunaanad

Bangladesh waxay tustay dunida in dawladnimadu aysan ahayn “siisasho iyo gorgortan,” balse ay tahay ilaalinta sharafta iyo mabaadi’da. Haddii maanta hoggaanka Somaliland ay u xaglinayaan dhinaca Israa’iil iyagoo raadinaya aqoonsi, waxay luminayaan kalsoonida shacabkooda iyo tan dunida Islaamka, waxayna dalka u horseedayaan khatar amniga iyo jiritaanka umadda khatar gelinaysa.