Ingiriiska oo Soo Rogay Shuruudo Cusub: Heshiisyo lala galay Angola & Namibia iyo Cunaqabatayn lagu soo rogay DRC

Dowladda Ingiriiska ayaa qaadday tallaabooyin xooggan oo qayb ka ah isbeddelka weyn ee ay ku samaynayso nidaamka socdaalka iyo magangalyada. Sida lagu daabacay warbixin ay soo saartay bishan Diseembar 2025, UK waxay heshiisyo “celin ah” la gashay dalalka Angola iyo Namibia, halka ay cunaqabatayn dhinaca fiisaha ah ku soo rogtay dalka Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo (DRC).

1. Heshiisyada Angola iyo Namibia: “Gold Standard”

Dowladda UK waxay xaqiijisay in dalalka Angola iyo Namibia ay ogolaadeen inay dib u qaabilaan muwaadiniintooda ku jooga Ingiriiska sifo aan sharci ahayn iyo kuwa dambiyada galay.

• Sababta: Labadan dal waxay markii hore ka cagajiidi jireen qaabilidda dadka la soo tarxiilo, balse ka dib markii loogu hanjabay in laga mamnuuci doono fiisooyinka ayay go’aansadeen inay la shaqeeyaan UK.
• Natiijada: Home Office-ka Ingiriisku wuxuu ku tilmaamay wadashaqaynta labadan dal mid heerkeedu sarreeyo (Gold Standard), taas oo tusaale u noqon karta dalalka kale ee Afrika.

2. Cunaqabataynta lagu soo rogay DRC (Congo)

Si ka duwan Angola iyo Namibia, dalka DRC ayaa lagu soo rogay tallaabooyin ciqaab ah ka dib markii lagu eedeeyay inay diideen inay la shaqeeyaan Ingiriiska dhinaca celinta dadka sharci darrada ah.

• Xayiraadda VIP-da: Masuuliyiinta sarsare iyo dadka saameynta leh ee u dhashay DRC (VIPs) ayaa laga xayuubiyay xuquuqdii ay u lahaayeen inay si degdeg ah fiisaha ku helaan. Waxay hadda u tartami doonaan fiisaha sida qof kasta oo caadi ah.
• Adeegyadii Fast-track oo la joojiyo: Waxaa gabi ahaanba la joojiyay adeegga fiisaha ee degdegga ah (Fast-track) ee loogu talagalay dadka u dhashay dalkaas.
• Hanjabaad dambe: Wasiirka Arrimaha Gudaha ee UK, Shabana Mahmood, ayaa ka digtay in haddii DRC aysan wax ka beddelin habdhaqankeeda, ay suuragal tahay in gabi ahaanba laga joojiyo fiisooyinka dadka u dhashay dalkaas.

3. “Dhaqan Cusub”: Refugee Status-ka oo laga dhigay mid Ku-meel-gaar ah

Maqaalka Al Jazeera iyo warbaahinta kale ayaa sheegaya in isbeddelladan ay qayb ka yihiin siyaasad cusub oo lagu dhawaaqay bishii hore (Nofembar 2025). Labo isbeddel oo waaweyn ayaa muuqda:

• Refugee status-ka: Qofka magangalyada la siiyo hadda kadib looma arki doono mid dalkaas waligii degganaanaya, balse xaaladdiisa waxaa laga dhigayaa mid “ku-meel-gaar ah” oo dib loo eegi karo.
• Siyaasadda “Transactional”: UK waxay hadda u sheegtay diblamaasiyiinteeda inay ula macaamilaan dalalka kale si ku xiran sida ay ugala shaqeeyaan celinta muhaajiriinta. “Haddii aad nala shaqayn weydo, fiisaha ayaan idinka xireynaa.”

4. Tirada dadka la tarxiilay

Tan iyo bishii Luulyo 2024, dowladda Ingiriisku waxay sheegtay inay dalkeeda ka saartay in ka badan 50,000 oo qof oo aan sharci lahayn. Tiradan ayaa ah mid kor u kacday 23% marka loo eego xilligii hore, taas oo muujinaysa in UK ay si dhab ah u gashay dagaalka lagaga soo horjeedo socdaalka aan sharciga ahayn.

Gunaanad: Tallaabadan waxay farriin cad u tahay dalalka kale ee Afrika iyo caalamka, gaar ahaan kuwa muwaadiniintoodu ay ku badan yihiin UK. Ingiriisku wuxuu hadda “Fiisaha” u isticmaalayaa sidii hub uu dalalka kale kaga helo wadashaqayn dhinaca socdaalka ah.