“Koonfurta Yaman oo ku dhawaaqday Dawlad madax-bannaan: Maxaa isku soo aadiyay ? Kadib Somaliland maxaa xiga ?”

Xaaladda dalka Yaman waxa ay gashay weji cusub ka dib markii Golaha Kumeelgaadhka ah ee Koonfurta (STC) ay ku dhawaaqeen inay dhisayaan dawlad gaar ah. Tallaabadan ma aha mid ku timid kadis, balse waa natiijada taariikh fog iyo loolan dhuleed oo salka ku haya siyaasadda caalamiga ah.

Taariikhda: Ma waxay ahaayeen laba dawladood?

Haa, taariikh ahaan Yaman waxay ahayd laba dawladood oo kala madax-bannaan ilaa sannadkii 1990:

1. Yaman-ta Woqooyi (Yemen Arab Republic): Waxay xornimada qaadatay 1918-kii ka dib burburkii Boqortooyadii Cusmaaniyiinta.
2. Yaman-ta Koonfureed (People’s Democratic Republic of Yemen): Waxay xornimada ka qaadatay Ingiriiska 1967-kii, iyadoo noqotay dawlad hanti-wadaag ah oo xulufo la ah Midowga Soofiyeeti.

Labada dhinac ayaa midoobay 22-kii May 1990, balse midowgaas ma noqon mid sal adag leh. Sannadkii 1994-tii ayaa waxaa dhacay dagaal sokeeye oo ay guushu ku raacday Woqooyiga, taas oo keentay in reer Koonfurku dareemaan in la cabudhiyey, ilaa ay hadda mar kale ku dhawaaqeen gooni-goosad kumeelgaadh ah oo soconaya laba sano si ay gacanta ugu dhigaan dhulka Koonfurta oo dhan.

Faragelinta Gobolka: Sucuudiga vs Imaaraadka

Inkasta oo labada dal ay markii hore ka wada tirsanaayeen xulafada la dagaallamaysay Xuutiyiinta, hadda waxaa muuqda khilaaf qoto dheer oo ku saabsan mustaqbalka Yaman:

• Sucuudiga: Waxa uu taageersan yahay midnimada Yaman iyo dawladda sharciga ah ee caalamku aqoonsan yahay. Sucuudigu waxa uu u arkaa kala go’a Yaman khatar amni oo ku keenaysa xuduudkiisa koonfureed iyo go’doomin dhinaca marinada biyaha ah.
• Imaaraadka: Waxa uu si toos ah u garab taagan yahay Golaha STC ee Koonfurta. Imaaraadka ayaa loo arkaa inuu leeyahay qorshe uu ku xakamaynayo dekedaha muhiimka ah ee gacanka Cadmeed iyo gasiiradda Socotra.

Isku-xirka Yaman, Soomaaliya iyo Israa’iil

Qorshaha ka socda Yaman looma arko mid ku kooban halkaas oo qudbah. Falanqeeyayaasha ayaa sheegaya inuu jiro loolan ballaaran oo khuseeya:

1. Somaliland iyo Aqoonsiga: Waxaa jira warar sheegaya in Imaaraadku uu riixayo qorshe la mid ah kan Yaman oo laga hirgeliyo Soomaaliya, isagoo saaxiibadiisa Afrikaan ka ah ku dhiirigelinaya aqoonsiga Somaliland.
2. Doorka Israa’iil: Waxaa la rumeysan yahay in Israa’iil ay danaynayso inay gacan ku yeelato marinada Badda Cas. Haddii ay dhalato dawlad saaxiib la ah Imaaraadka oo ka jirta Koonfurta Yaman iyo Somaliland, Israa’iil waxay heli kartaa saldhigyo istiraatiiji ah oo lagaga hor tago saamaynta Iiraan iyo Turkiga ee gobolka.
3. Go’doominta Sucuudiga: Sucuudiga ayaa hadda ka walaacsan in qorshahan uu ka xirayo marinada muhiimka ah ee Badda Cas iyo Badweynta Hindiya, taas oo ka dhigaysa dalka Sucuudiga mid ku go’doonsan gudaha, haddii saaxiibada cusub ee Imaaraadku ay gacanta ku dhigaan dhamaan dekedaha hareeraha ka xiga.

Maxaa xiga?

Xaaladda Koonfurta Yaman ee 2-da sano ee kumeelgaadhka ah ee maanta bilaabatay waxay tijaabo u tahay nidaamka caalamiga ah. Haddii ay u hirgasho STC inay dhistaan dawlad, waxay dhiirigelin doontaa dhaqdhaqaaqyada kale ee gooni-goosadka ee gobolka, gaar ahaan Geeska Afrika.