qatarta itoobiya Itoobiya oo Mar Kale Ku celisay in marin badeed heshaa ay tahay waajib dastuuri ah ?

ADDIS ABABA –qatarta itoobiya : Dawladda Itoobiya ayaa markii ugu horraysay si cad ugu dhowaaqday in raadinta marin-badeed aysan ahayn oo kaliya siyaasad xukuumadeed, balse ay tahay “baahi shacab” oo lama taabtaan ah, taas oo dhalisay walaac xooggan oo laga qabo xasilloonida iyo nabadgelyada Geeska Afrika.

Mawqifka Baarlamaanka Itoobiya iyo Damaca “Maritime Outlet”

Kalfadhi xasaasi ah oo ay yeesheen baarlamaanka Itoobiya, ayaa wakiilka dawladda Tsivay Belay iyo wasiirka arrimaha dibadda Gedion Timotiyos waxay ka caddeeyeen in damaca marin-badeedka uu yahay arrin ka gudubtay jiilalka iyo xukuumadaha. Waxay ku tilmaameen qadiyaddan mid ku qotonta:

• Amniga Qaranka: In dalku uusan dareemi karin ammaan buuxa isagoo ku xiran dekado shisheeye.
• Baahida Shacabka: In helitaanka baddu ay tahay dalab ka yimid shacabka Itoobiya oo ku xiran dhaxal taariikheed.
• Hami Dhaqaale: In kobaca dhaqaalaha Itoobiya uu u xiran yahay helitaanka marin-badeed u gaar ah.

Dagaal Dibomaasiyadeed Mise Bilowga Colaad?

Hadalladan ka soo baxay Addis Ababa ayaa imaanaya xilli ay cirka isku shareertay xiisadda u dhexaysa Itoobiya iyo dalalka deriska la ah, gaar ahaan Soomaaliya iyo Eritrea. Itoobiya waxay ku adkaysanaysaa inay arrintan ku raadinayso “dibomaasiyad iyo is-kaashi,” laakiin waxay isla markaana eedeymo u soo jeediyeen dhinacyo dibadda ah oo ay sheegeen inay hortaagan yihiin hamigooda.

Soomaaliya ayaa dhowr jeer oo hore ku gachaystay is-afgaradkii sharci-darrada ahaa ee u dhexeeyay Itoobiya iyo Somaliland, iyadoo u aragta tillaabo kasta oo Itoobiya ku doonayso marin-badeed iyadoon oggolaansho ka haysan dawladda federaalka mid lagu duminayo madax-bannaanida dalka.

Ma Ka-baxsad baa Dhibaatooyinka Gudaha?

Khubarada siyaasadda ayaa rumeysan in Itoobiya ay adeegsanayso qadiyadda badda si ay:

1. U kiciyo dareenka shacabka: Si loo mideeyo shacabka Itoobiya oo hadda la daalaadhacaya dagaallo sokeeye iyo kala qaybsanaan qabali ah.
2. Uga baxsato fashilka dhaqaale: Sicir-bararka iyo dhibaatooyinka nabadgelyo ee gudaha ka jira ayaa dawladda ku khasbay inay raadiso ajande ay dadka indhahooda kaga jeediso.

Gunaanad

In kasta oo Itoobiya ay ku sheegayso damaceeda mid “nabadeed,” haddana hab-dhaqankeeda wuxuu u muuqdaa mid soo dedejinaya dagaal hor leh. Maqaamka Itoobiya ee hadda waa mid “marin-badeed ama colaad,” taas oo Geeska Afrika u horseedi karta masiibo ka weyn kuwii hore u soo maray.